.ช่วงนี้อากาศที่บ้านลุงมันร้อนอบอ้าวผิดปกติมาก
ก็บ้านไม้ จะให้เย็นได้ยังไง ใช่มั๊ย
อากาศก็ร้อน คนก็ร้อน ใจก็ร้อน ทุกอย่างร้อนรุ่มไปหมดทำยังไงดี
ถึงจะดับความร้อนได้ ว่าแล้วลุงก็เลยต้องเดิน
ตากแดดออก ไปซื้อ แตงโม มาดับกระหายซักลูกสองลูก
พูดถึงแตงโม หลายคนอาจจะไม่ได้คิดเลยว่า
นอกจากแก้ ดับความร้อนใจและร้อนกายแล้ว
ยังช่วยอะไรได้อีก
......แตงโมนั้น
แต่ละท้องถิ่นจะมี ชื่ออื่น มะเต้า
(เหนือ), อุลัว (เขมร-บุรีรัมย์),
แตงจีน (ใต้), ซีกวย (จีน), ส่วน
ภาษาอังกฤษนั้น มีชื่อว่า Water Melon
ชื่อวิทยาศาสตร์ Citrullus vulgaris
Schrad. วงศ์ Cucurbitaceae อยู่ในตระกูลเดียวกับ
พวกฟัก แตง บวบ นั่นแหล่ะครับ แตงโมนั้นจัดเป็นพวกไม้เถา
ใบมีรอยเว้าลึก 3 รอย ข้างๆ มีรอยเว้าตื้นๆ
อีก ใบกว้าง 5-18 ซม. ยาว 8-20 ซม.
ก้านใบยาว 3-12 ซม. ออกสลับกัน ผิวใบเป็นรอยขรุขระ
ออกดอกเดี่ยว แยกเป็นดอกตัวผู้และดอกตัวเมีย
ดอกตัวผู้มี ก้านดอก เล็กมีขนนุ่มๆ
กลีบดอกติดกัน เป็นรูประฆังปลายแยกเป็น
5 กลีบ กลีบดอกยาว 2-2.5 ซม. กลีบเลี้ยง
สั้นติดกันเป็น รูปถ้วย ปลายแยกเป็น
5 กลีบ มีขนอ่อนนุ่ม เกสรตัวผู้มี
5 อัน 4 อันติดอยู่กัน เป็นคู่ อีกอันหนึ่งแยกออกมาอยู่เดี่ยว
ดอกตัวเมียใหญ่กว่าดอกตัวผู้ รังไข่กลม
ภายนอกมีขน อ่อนนุ่ม ปกคลุมอยู่ ก้านดอกสั้นที่ปลายมีรอยแยกตื้นๆ
5 รอย ผลลักษณะกลม หรือ ค่อนข้างกลมขนาด
เส้น ผ่านศูนย์กลาง ประมาณ 30 ซม.
ผิวนอกสีเขียวหรือสีเขียวอ่อน ส่วนมากมีลายสีเขียว
อ่อนแก่สลับ กันมีเมล็ดมาก เมล็ดสีน้ำตาลดำ
รูปรีๆ แบน ผิวเรียบ
การเก็บมาใช้นั้น
ส่วนผล ควรเก็บผลแก่ในฤดูร้อนไอ้เจ้าเปลือกผลคนสมัยก่อนนั้นจะ
ฝานเอาเนื้อ นิ่มๆ ออก ล้างเปลือกให้สะอาดตากแห้งเก็บเอาไว้ใช้
มีบางคนฝานเอาเปลือกเขียวๆ ภายนอกออกด้วย
เอาแต่ส่วนตรง กลางตากแห้งเก็บไว้ใช้
(เปลือกที่ตากแห้งใหม่ๆ จะมีฤทธิ์ดีกว่า
เปลือกที่เก็บเอาไว้ นานๆ)ส่วนเมล็ดใน
เก็บเมล็ดล้างสะอาด แกะเปลือกนอกออก
เอาแต่เนื้อในไว้ใช้ รากและใบ เก็บ
ในฤดูร้อน
ซึ่งแตงโมนั้น สรรพคุณมีหลายอย่างมาก
เช่น
น้ำคั้นจากผล แก้ร้อนในกระหายน้ำ
ปากเป็นแผล ขับปัสสาวะ แก้อาการผิดปกติของร่างกายเนื่องจากอาการร้อน
และแก้อาการอึดอัด อ่อนเพลีย
เปลือกผล แก้ร้อนในกระหาย
น้ำปาก และลิ้นเป็นแผล ขับปัสสาวะ
แก้บวมน้ำ ปัสสาวะขัด
เมล็ดใน หล่อลื่นลำไส้ แก้กระเพาะปัสสาวะอักเสบ
ลดความดันโลหิต ขับเสมหะ แก้อาเจียนเป็นเลือด
ไอเรื้อรัง รากและใบ แก้บิด ท้องร่วง
วิธีและปริมาณที่ใช้
ผลแก่
คั้นเอาน้ำจากเนื้อ กินตามความเหมาะสม
เปลือกผลแห้ง 10-30
กรัม ต้มน้ำกิน หรือบดเป็นผงผสมน้ำกิน
ใช้ภายนอกเผา
เป็นถ่านบดเป็นผงอุดฟันแก้ปวดฟัน
เมล็ดในสด 10-15
กรัมต้มน้ำกิน หรือคั่วให้สุกกิน
รากและใบสด 60-90
กรัมต้มน้ำกิน แก้บิด หรือท้องร่วง
ตำรับยาไทยโบราณนั้นมีดังนี้
1. แก้ร้อน
คอแห้ง วิงเวียน นอนไม่หลับ กินน้ำคั้นจากผล
2. แก้ท้องร่วงในฤดูร้อน ร้อนรุ่ม
กระวนกระวายใจ ใช้แตงโม 1 ผล หั่นเป็น
10 ส่วน
แบ่งเอามา 3 ส่วนรวมกับกระเทียม 7
กลีบ ใช้กระดาษขาวห่อ 7-9 ชิ้น เอาดินพอกให้มิด
ใส่กระบอกไม้ไผ่ เผาให้ยาแห้ง (เหมือนเผาข้าวหลาม)
แกะออกมาบดเป้นผงผสมน้ำกิน
3. แก้แผลไฟหรือน้ำร้อนลวก ใช้ผลแก่เอาเมล็ดออก
นำเนื้อมาคั้นเอาน้ำใส่ขวดเก็บไว้
3-4 เดือน จนมีรสเปรี้ยวเก็บไว้ใช้
โดยชะล้างบาดแผลให้สะอาดก่อนด้วยนน้ำเกลือสุก
แล้วใช้สำลีชุบ แตงโมเปรี้ยวนี้พอกแผลวันละหลายๆ
ครั้ง แผลที่ถูกความร้อนลวกระดับ
1 (ลวกแค่หนังกำพร้า เป็นผื่นแดง)
และระดับ 2 (ลวกถึงชั้นหนังแท้ พอง)
หายใน 1 อาทิตย์ แผลระดับ 3 (ลวกลึกถึงชั้นเอ)
จะหายใน 2 อาทิตย์
4. แก้ไตอักเสบ บวมน้ำ ใช้เปลือกผลตากแห้งมาใหม่ๆ
40 กรัม ร่วมกับรากหญ้าคา
สด 60 กรัม ต้มน้ำแบ่งกิน 3 ครั้งใน
1 วัน
5. คนที่นั่งนานๆ แล้วปวดเอว ยืดหดตัวไม่ได้
ใช้เปลือกผลสีเขียวตากแห้งในที่ร่ม
บดเป็นผงผสมเกลือกิน
บางตำรับกล่าวว่าเอาเนื้อแตงโมหั่นเป็นแผ่นทำให้แห้งกินทุกวันแก้โรคต่างๆ
ได้
เรื่องราวของแตงโมนั้นมีมากมาย
ลุงเชื่อแน่ว่าไม่ใช่แค่ในประเทศไทย
ประเทศเดียวเท่านั้น ที่นำคุณค่า
ของมันมาใช้ประโยชน์ ชาวต่างประเทศ
ทั้งในโซนยุโรป และโซนอเมริกา แตงโมก็ติดอันดับ
TOP HIT เช่นเดียวกัน
การปลูกก็แสนจะง่ายปลูกได้ทุกภาคของประเทศไทย
ชอบดินร่วนปนทราย แต่ก็มีข้อเสียเหมือนกัน
ก็เหมือนกับพืชตระกูลแตงทั่วไปเจอฝนตกหนักๆ
ก็ เน่าได้ เรื่องของข้อมูลแตงโม
นั้นถ้ามีโอกาสจะนำมาเสริมให้ครบครับ
ทั้งเรื่องการเลือกซื้อ ชนิดพันธุ์
รวมทั้ง ข่าวคราว ที่โด่งดัง โรคจู๋
ที่เกิดขึ้นจะนำมาเพิ่มในโอกาสต่อไป
|
