ประเทศจีน...ซึ่งได้ได้รับการกล่าวขานกันว่าเป็นแหล่งสมุนไพรของโลก
สมุนไพรไม่น้อย ที่ชาวจีน ได้ถ่ายทอดให้เป็น
ส่วนหนึ่งในชีวิตประจำวัน เรา จึงเห็นได้ว่า
แม้กระทั่งอาหารซึ่งเรา ถือว่าเป็นปัจจัยสี่
ชาวจีน ยังนำมาเชื่อมโยงอย่างมีหลักการ
และสามารถนำมาใช้ประโยชน์กับ สุขภาพของ
ตนเอง "เจียกเอี๊ยะ" ก็เช่นเดียวกันหลายคนที่เห็น
ชื่ออาจจะไม่รู้จัก แต่ถ้าได้ เห็นภาพ
แน่นอน ว่าเรา ต้องคุ้นเคยกันเป็นอย่างดี
แต่ จะมีใครทราบบ้างว่า ทำไมจึงต้องใส่
เจียกเอี๊ยะ ไปในอาหาร ใส่แล้ว ได้ประโยชน์อย่างไรหรือเพียงเพื่อ
เพิ่มรสชาติเท่านั้น???
เจียกเอี๊ยะ
มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Paeonia
lactiflora pall., เป็นไม้พุ่ม รากอวบใหญ่
มีลักษณะเป็นกรวยกลม ลำต้นสูงราว
50-80 ซม. ก้านใบยาว
ใบแยกเป็นสามแฉกจนดูเหมือนมีสามใบในก้านเดียวกัน
แต่ละแฉกหรือใบ
มีลักษณะเรียวยาวปลายแหลม ตัวใบกว้าง
2-4 ซม. ยาว 8-12 ซม. หน้าใบมีสีเขียวเข้ม
ส่วนหลังใบมีสีเขียวอ่อน
ออกดอก 2-5 ดอกอยู่ที่ปลายก้านเดียวกัน
ดอกมีขนาดใหญ่ราว 9-11 ซม. และมีหลายสีเช่น
แดง ชมพู ขาว เหลืองม่วง และสีอื่นๆ
มีกลีบดอกราว 10 กลีบหรือมากกว่านี้
และจะผลิดอกช่วงเดือนพฤษภาคมถึง กรกฎาคม
ต้นเจียกเอี๊ยะที่ขึ้นเองตามธรรมชาตินั้น
มักขึ้นตามป่าละเมาะหรือพุ่มหญ้าบริเวณเชิงเขาและหุบเขา
พบกระจายอยู่ในต่างจังหวัดต่างๆ ของจีน
ตั้งแต่เฮยหลงเจียง จี๋หลิน เหลียวหนิง
เหอเป่ย ไปจนถึงมองโกเลียใน เป็นต้น
ต้นเจียกเอี๊ยะชอบขึ้นในสภาพอากาศอบอุ่นและชื้นและชอบพื้นดินทรายหรือดินร่วนที่มีซากพืชทับถม
ระบายน้ำได้ดี และมีชั้นดินหนา
ส่วนที่ใช้เป็นยา
คือ ราก เรียกว่าแปะเจียกเอี๊ยะ หรือแปะเจียก
การเก็บรากมาทำยา ต้องใช้ ต้นเจียกเอี๊ยะที่มีอายุ
3-4 ปีแล้ว โดยตัดรากฝอยทิ้งให้เหลือแต่รากแก้ว
ล้างให้สะอาด แล้วขูดเอา เปลือกหยาบๆ
ทิ้งไป จากนั้นนำไปต้มในน้ำเดือดสักครู่
เพื่อให้รากนิ่มจึงตักขึ้นตากแดดให้แห้ง
รากที่แห้งแล้วจะมีลักษณะเป็นแท่งกรวยหรือกระบอก
ยาวประมาณ 10-20 ซม. ผิวมีสีแดงอ่อนๆ
อมน้ำตาลหรือขาวไปเลย ผิวเรียบหรืออาจมีรอยย่น
มีเนื้อแน่น น้ำหนักดี ไม่หักง่าย
ไม่มีกลิ่น รสขมเล็กน้อยอมเปรี้ยวนิดหน่อย
ฤทธิ์และรส
มีฤทธิ์เย็น รสขมอมเปรี้ยว ไม่มีพิษ
สารที่พบ
Paeoniflorin, Paeonal, Paeonin,
Benzoic acid, Volatile oils, Fatty
oil, Tanin, Mucilage
น้ำตาล โปรตีน และอื่นๆ
สรรพคุณ ช่วยบำรุงเลือด
บรรเทาอาการปวดเจ็บ ลดเหงื่อ ช่วยบำบัดอาการวิงเวียน
ตาแดง หูอื้อ ปวดเบ้าตา หงุดหงิด
ปวดท้อง เบื่ออาหาร ประจำเดือนผิดปกติ
มีระดูขาวมาก ใจร้อนวู่วาม ในช่วงวัยหมดประจำเดือน
บำรุง ตับและขยายหลอดเลือด จึงมีผลดีต่อการลด
ความดันโลหิตด้วย
ใน เปียกลก
บอกถึงสรรพคุณของแปะเจียกเอี๊ยะไว้ว่า
ช่วยการไหลเวียนของเลือด
สลายลิ่มเลือด ขับลม ขับน้ำ เสริมการทำงานของกระเพาะปัสสาวะ
ลำไส้ใหญ่ ลำไส้เล็กให้ดีขึ้น บำบัดอาการปวดท้อง
ปวดหลัง (ช่วงเอว)
ส่วนในหยิกฮั้วจื้อปึงเช่า
บอกว่า "ใช้บำบัดโรคทุกชนิดในสตรี
และโรคต่างๆ ทั้งก่อนและหลังคลอดบุตร
ช่วยให้ ประจำเดือนมาตามปกติ ขับร้อน
แก้หงุดหงิด เสริมการทำงานของอวัยวะภายในต่างๆ
ในร่างกาย ช่วยการไหลเวียน เลือดในสตรี
ขับลมในลำไส้ แก้อาการท้องเดินมีเลือดปน
แก้ริดสีดวงทวาร ปวดศรีษะ ตาแดง บำรุงตา"
แปะเจียกนี้เราสามารถนำมาปรุงอาหารได้
เช่น ใช้แปะเจียกเอี๊ยะ 9 กรัม เนื้อหมูสัก
2 1/2 ขีด เต้าหู้ 1 ก้อน เห็ดหูหนู
15 กรัม พริกแดง 2 เม็ด ไข่ไก่ 2
ฟอง ต้นหอม 1/2 ต้น (หั่นท่อนไว้)
ขิง 2 แว่น กระเทียม 2 หัว น้ำหมักเนื้อหมูให้ใช้
เกลือกับเหล้าจีนอย่างละ 1 ช้อนชา
และต้องเตรียมน้ำส้มสายชู 2 ช้อนโต๊
พริกไทยป่นเล็กน้อย แป้งข้าวโพด 2
ช้อนโต๊ะ ผสมน้ำสะอาด 4 ช้อนโต๊ะ
วิธีทำ
ล้างเจียกเอี๊ยะแล้วเติมน้ำ 2 ถ้วยลงต้ม
พอเดือดให้หรี่ไฟอ่อน และต้มต่อจนได้น้ำข้น
1 ถ้วย หั่นเนื้อหมูเป็นเส้น แล้ว
นำไปคลุกเคล้ากับเกลือและเหล้าจีนให้ทั่ว
หั่นเต้าหู้เป็นก้อนเล็กๆ ซอกพริกแดงให้ฝอย
และฝานกระเทียมให้เป็นชิ้นบางๆ ส่วนเห็ดหูหนูต้องแช่น้ำไว้จนพองนุ่ม
จากนั้นให้ใส่เนื้อหมู ขิง ต้นหอม
และกระเทียม ต้มกับน้ำ 8 ถ้วย จนเดือดแล้วจึง
ใส่เห็ดหูหนูลงไป พร้อม่ทั้งหรี่ไฟอ่อน
ต้มต่ออีก 3 นาที จึงค่อยใส่น้ำต้มเจียกเอี๊ยะ
พริกแดงหวาน เต้าหู้ และเครื่อง
ปรุงรสที่เตรียมไว้ คนให้เข้ากัน
แล้วใส่น้ำแป้งข้าวโพดลงคน รอให้เดือดแล้วดับไฟใส่ไข่ไก่ที่ตี
เตรียมไว้พร้อมน้ำส้ม สายชูเป็นการปรุงรสอีกทีก็เป็นอันใช้ได้
อาหารสูตรนี้ช่วยขับเลือดลม และช่วยผ่อนคลายอาการตึงเครียดของกล้ามเนื้อได้
ซุปแปะเจียกจ๊อยิ้ง
แปะเจียก 15 กรัม จ๊อยิ้งคั่ว 15
กรัม เอี่ยงจี่ 9 กรัม ฮกชิ้ง 9 กรัม
หัวใจหมู 1 อัน นำเครื่องยา ต่างๆ
ใส่น้ำ 3 ชาม ต้มให้เหลือน้ำ 1 ชาม
ผ่าหัวใจหมูล้างให้สะอาด นำใส่หม้อ
ใส่น้ำต้มยาลงไป แล้วตุ๋นในหม้อนึ่งอีกที
รับประทานหัวใจหมูและน้ำซุป อาหารสูตรนี้ช่วยบำรุงหัวใจ
ตับ บำรุงประสาท บำบัดอาการนอนไม่หลับ
ใจสั่น
ปริมาณและวิธีใช้
ใช้ประมาณ 10-20 กรัม
ข้อห้าม
ตัวยานี้ออกฤทธิ์แก้กับหลี่โล้ว จึงไม่ควรรับประทานร่วมกัน
สำหรับผู้ที่มีอาการปวดท้อง ท้องเดินจากอาการ
เย็นในร่างกาย ไม่ควรรับประทาน
ข้อสังเกต
เจียกเอี๊ยะที่ดี รากจะต้องเรียวยาวเนื้อแน่นแข็ง
มีลักษณะเป็นแป้งมาก และผิวรากดูสะอาด
|
