ดนตรี ยังช่วยควบคุมการหายใจและจังหวะการเต้นของหัวใจในผู้ป่วยที่ต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ
ช่วยทารกที่ต้องคลอดก่อนกำหนดให้ฟื้นตัวเร็วขึ้น ลดจำนวนวันที่อยู่ในตู้อบและเพิ่มน้ำหนักตัว
สำหรับคนไข้ที่ผ่านการผ่าตัด เมื่อได้ฟังดนตรีจะลดอาการปวดและลดความต้องการใช้ยาแก้ปวด ดนตรียังช่วยลดความวิตกกังวล ซึมเศร้า โดดเดี่ยวในผู้ป่วยสูงอายุ ช่วยกระตุ้นผู้ป่วยโรคอัลไซเมอร์ ให้มีอาการดีขึ้น

ดนตรีจึงถูกนำมาใช้ทางการแพทย์ ที่เรียกกันว่า
“ดนตรีบำบัด”( Music Therapy ) มีการค้นคว้าควา สัมพันธ์ ของดนตรีกับมนุษย์อย่างจริงจังเมื่อเข้าสู่ศตวรรษที่ 20 นี้เอง พบว่าดนตรีช่วยบรรเทา อาการของ โรค และการทำงานที่ผิดปกติของอวัยวะ รวมถึงอาการเจ็บปวดจากบางโรค และบำบัดความผิดปกติทางจิต

ผู้ป่วยโรคประสาทที่มีความบกพร่องทางการพูดหรือการเคลื่อนไหว สามารถร้องเพลง และลุกขึ้น มาเต้นรำ กับเสียงดนตรีได้ โดยเฉพาะกับกลุ่มเด็กๆ “ดนตรีบำบัดทางจิตเวช”

ว่าเป็นการใช้ดนตรีเพื่อเยียวยารักษาผู้ที่มีความป่วยทั้งมางจิตใจ และช่วยฟื้นฟูสมรรถภาพในการ ดำเนินชีวิตทั้งต่อตนเอง และสังคมต่อไปได้อย่างปกติสุข

ดังนั้นจะเห็นว่าผู้ที่จะเป็นนักดนตรีบำบัดไม่ง่ายเลย เพราะ นอกจากจะต้องเป็นนักจิตวิทยาแล้ว ยังควรมีความรู้ด้าน พยาบาล สังคมวิทยา และโดยเฉพาะความรู้เรื่องดนตรี อย่างถึงแก่นด้วย จึงจะสามารถ เลือกใช้ดนตรีมา บำบัดผู้อื่น ได้ถูกต้อง ขณะที่มี อารมณ์เครียดมาจากการทำงานหรือการเรียน การหยุดนั่ง ฟังเพลงจะรู้สึกสบายขึ้น เพราะสมองปรับวงจรใหม่ให้ผ่อนคลาย มากขึ้น

ดนตรีมีความสัมพันธ์ระหว่างอารมณ์ ระบบประสาท และภูมิคุ้มกันโรค เมื่อคนฟังดนตรีจะเกิด อารมณ์สุขสดชื่น ทำให้เพิ่มระดับสารเอนดอร์ฟินซึ่งเป็นฮอร์โมนที่ร่างกายสร้างขึ้น ช่วยบรรเทา ความเจ็บปวด และมีส่วนควบคุมการตอบรับของร่างกายที่มีต่อความเครียด อารมณ์ และการหดตัวของผนังลำไส้

เมื่อคุณอยู่ท่ามกลางเสียงดนตรีเบาๆ คุณจึงรู้สึก ชุ่มชื่นจิตใจจะรู้สึกว่างและเข้าสู่ภาวะสมดลเพลง ใดที่ฟังแล้วรู้สึกเข้าถึง อารมณ์ แสดงว่าเพลง นั้นมีระดับความเร็ว (tempo) เท่ากับ จังหวะ ชีพจรของคุณแต่ในขณะเดียวกับ ระดับความ เร็วของเสียงดนตรีนี้ก็เป็น ตัวสร้างอารมณ์แก่ ผู้ฟังด้วย

ในความเร็ว มาตรฐานของเพลง คลาสสิค เป็นความเร็ว ปานกลางจะเป็น ความเร็วที่ใกล้เคียง กับ จังหวะชีพจรมาก ที่สุด หากดนตรีเร็ว จะทำ ให้ฟังแล้วเหนื่อย แต่หากยิ่งช้าจะทำให้รู้สึก ผ่อนคลายได้มากขึ้น นอกจากนี้ระดับ ความถี่ของเสียง ( vibration ) ดนตรียังส่งผล ในการกระตุ้นคลื่น สมองเมื่อความ ถี่ของ เสียงตรงกับคลื่นสมองหรือมีความเข้ากัน ก็จะทำให้รู้สึกว่าเข้าถึงอารมณ์ ขณะนั้นของ คุณเพราะสามารถจูนเข้าหากันได้

นี่คือเหตุผลว่าคนเศร้าจึงชอบฟังเพลงเศร้าแล้วเข้าถึงอารมณ์ของเพลงนั้นได้อย่างไม่มีคำตอบ ซึ่งการจูน ระหว่างความถี่ของเสียงและคลื่นสมองของแต่ละคนก็จะแตกต่างกันไป เมื่อเป็นดังที่กล่าวมา ประเภท ของดนตรีจึงมีหลากหลายอารมณ์ต่างกันไป ซึ่งประเภทดนตรีที่เหมาะสมต่อการฟังเพื่อสุขภาพจิต คือ ดนตรีประเภทที่ให้ความสงบสุข (soothing music) หรือบทเพลงทางศาสนาต่างๆ

ส่วนเพลงบรรเลง (light music) โดยส่วนใหญ่จะทำให้เกิดความสดชื่น สบาย ทั้งนี้ยังมีรายงาน การวิจัย ออกมาว่า การเล่นดนตรีให้ผู้ป่วยในโรงพยาบาลฟังจะช่วยลดความ ดันโลหิตของ ผู้ป่วย ให้ต่ำลงได้ ช่วยคลายความเศร้า ความวิตกกังวลใจได้มากการทดสอบดนตรีดังกล่าวยังทำในคลินิก ฝากครรภ์ด้วย ซึ่งปรากฎว่าดนตรีที่ครึกครืนจะช่วยทำให้ความดันเลือดของหญิงมีครรภ์ลดลงกว่าเดิม และยังช่วย เพิ่มอัตราการเต้นของหัวใจของเด็กในครรภ์ด้วยซึ่งเป็นสัญญาณว่าเด็กมีการตอบสนอง ที่ดีต่อสิ่งกระตุ้น ภายนอก นอกจากนี้ยังช่วยลดระดับความเครียด ของผู้ป่วยโรคมะเร็ง ที่ได้รับ การรักษาทางเคมีด้วย

ในประเทศไทย ดนตรีบำบัดมีมาแล้วเป็นเวลากว่า 10 ปี ในประเทศไทยใช้ดนตรี กับกายภาพบำบัด กับโรคเครียด ผู้ที่มีความผิดปกติทางอารมณ์ วัยรุ่นที่มีความก้าวร้าว กับผู้ที่มีปัญหาการปรับตัว จิตซึมเศร้า ฯลฯ

อย่างไรก็ตาม ดนตรีบำบัดไม่ได้เป็นการบำบัดแต่จิตใจเท่านั้น ยังสามารถใช้บำบัด ในผู้ป่วยที่มีร่างก พิการ และต้องการฟื้นฟูการเคลื่อนไหวร่างกายหรือควบคุมจังหวะการหายใจ ซึ่งเพลงที่เลือกใช้กับผู้ป่วย ก็จะต่างกัน ส่วนใหญ่เน้นดนตรีที่ให้จังหวะอย่างชัดเจน เพื่ออารมณ์ร่วมในการเคลื่อนไหว ตาม จังหวะดนตรี ในการใช้ดนตรีบำบัดจะทำให้ ผู้ป่วยเกิดความสนใจและมีความกระตือรือร้นที่จะเล่นดนตรี เต้นหรือร้องเพลงมากกว่าการออกกำลังกายเพียงอย่างเดียว

“คนใดไม่มีดนตรีกาล ในสันดานเป็นคนชอบกลนัก” เชื่อว่าทุกคนคงมีดนตรีในใจ หากเพียงแต่ใคร จะมีจังหวะชีวิตเป็นอย่างไร ดนตรีในใจคุณก็เป็นอย่างนั้น ถึงตอนนี้แม้ว่าคุณไม่ต้องการบำบัดโรคใดๆ แต่ก็สามารถฟังเพลงได้ เพราะมันไม่ทำร้ายคุณ…

ดนตรีบำบัดกับเด็กออทิสติก
การใช้ดนตรีบำบัด เพื่อช่วยฟื้นฟูสภาพของเด็กที่เป็นออทิสติก ซึ่งปกติจะเก็บตัวและไม่สามารถ เข้ากับผู้อื่นได้ แต่เด็กออทิสติกมักจะตอบสนองกับจังหวะของดนตรี เช่น เสียงกีต้าร์ ซึ่งดนตรีจะสามารถกระตุ้นอารมณ์ของเด็กได้

นักบำบัดจะใช้การเล่นดนตรี และพูดคุยกับเด็ก ส่วนมากจะเล่นและร้องเพลงกันสดๆ และจะ กระตุ้นให้เด็กตอบสนองด้วยเสียงของเด็กเองหรือให้เด็กใช้เครื่องเคาะจังหวะ เมื่อเด็กตอบสนอง และเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงของอารมณ์ จะเริ่มมีการเปลี่ยนดนตรีตามความเหมาะสม ของการพัฒนาการ ที่เปลี่ยนไป การตอบสนองของเด็กนั้น คือการสื่อความหมายถึงความต้องการ ความรู้สึกของเด็ก นอก จากนี้นักบำบัดส่วนใหญ่ยังใช้ศิลปะบำบัดนาฏบำบัดร่วมด้วย ซึ่งช่วยให้เด็กออทิสติกบางคนมีอาการดีขึ้น

ดนตรีมีผลกับเราอย่างไรบ้าง
- ช่วยให้ร่างกายกระปรี้กระเปล่ากระฉับกระเฉง
- บรรเทาอาการเหงาหงอย เฉื่อยชาเกียจคร้าน
- ช่วยให้ค้นพบอารมณ์ของตัวเอง และยกระดับความรู้สึกให้ดีขึ้น
- ลดความวิตกกังวลและความเครียด
- ทำให้เกิดสมาธิ มีสติปัญญาแจ่มใสขึ้น
- มีสติสัมปชัญญะ รู้ตัวว่าตนกำลังทำอะไร
- ร่ำรวยมิตรภาพ
- กระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ และความไวของความรู้สึก

ได้รับการเอื้อเฟื้อข้อมูลจาก นิตยสาร แพทย์ทางเลือก